Jak zachęcić pracownika do efektywnej nauki? O motywacji w e – learningu.

Anna Kościan  » Ciekawostki, Szkolenia e-learning

Co decyduje o tym, czy szkolenie okaże się skuteczne, czy będzie cieszyło się popularnością, a także jaki procent osób przystępujących do niego je ukończy? Zależy to oczywiście od wielu czynników. Ogromną rolę odgrywa tu jednak motywacja uczestnika szkolenia. Z punktu widzenia przedsiębiorstwa, przy braku odpowiedniej motywacji pracowników korzystających ze szkoleń zdalnych, trud włożony
w przygotowanie i wdrożenie e-learningu jest nieopłacalna inwestycją. Brak zaangażowania ze strony odbiorców szkolenia skazuje projekt wprowadzenia tej innowacyjnej formy szkolenia kadry na niepowodzenie. Dlatego tak często poruszanym na seminariach i w publikacjach tematem są sposoby wzbudzenia motywacji do procesu szkoleniowego.

O motywacji w nauczaniu na odległość powinno się mówić, jest ona bowiem kluczem do poziomu efektywności tych szkoleń. Na początku należy rozgraniczyć rodzaje motywacji, z którymi mamy do czynienia. Dlaczego pracownik bierze udział w szkoleniu e-learning? Zwykle po prostu dlatego, że takie otrzymuje polecenie od przełożonego. Szkoleniami obejmowany jest np. cały dział i jest ono obowiązkowe lub za przystąpienie do szkolenia przewiduje się jakąś dodatkową gratyfikację – premię, możliwość rozwoju w nowym projekcie, awans lub po prostu sympatię szefa. Wymienione wyżej przykłady są elementami tzw. motywacji zewnętrznej, czyli motywacji, która swoje źródło ma w elementach świata zewnętrznego. Badania dowodzą jednak, iż to inny rodzaj motywacji odgrywa kluczową rolę w procesach uczenia się – motywacja wewnętrzna. Odpowiada ona za wytrwałość w dążeniu do ukończenia najbardziej nawet skomplikowanego i złożonego szkolenia. Wszak uczestnik szkolenia on-line jest pozbawiony bezpośredniego kontaktu z trenerem i innymi uczestnikami, szkoli się sam, w dowolnym miejscu i czasie. Łatwiej jest wówczas porzucić szkolenie na rzecz innych czynności. Na ukończenie szkolenia i chęć udziału w przyszłych edycjach wpływ mają wewnętrzne motywy, takie jak ciekawość, dążenie do samorozwoju, chęć zdobywania kompetencji zawodowych i pozostałe potrzeby samorealizacji. Ogromne znaczenie odgrywają tu także emocje towarzyszące procesowi szkoleniowemu. Jeżeli jest dużo pozytywnych emocji, wzmocnień, dobrej zabawy i humoru, uczestnik chętnie przechodzi kolejne jego etapy i poleci szkolenie swoim kolegom.

Temat poruszony został na konferencji E-learning Trends 2011 II, gdzie podkreślano znaczenie motywacji pracownika do szkoleń e-learning. Marek Hyla zwrócił uwagę na fakt, iż jednym z głównych kierunków zmian w e-learningu będzie poszukiwanie przez twórców szkoleń sposobów na motywowanie uczestnika do odbycia szkolenia, podkreślił on także wagę wprowadzania pracy w grupach, jako istotnego czynnika motywującego do procesu szkoleniowego. „E-learning będzie miał sens tylko dla pracownika świadomego znaczenia nowoczesnych technologii w procesie kształcenia, dlatego trzeba zacząć od budowania w organizacji kultury uczenia.” (Raport: E-learning Trends 2011).

Co zatem można zrobić by wzbudzić u pracownika motywację do udziału w szkoleniu, która opierałaby się na determinantach wewnętrznych?
Motywacji uczestników szkoleń e-learningowych poświęcone zostały badania Domu Szkoleń i Doradztwa, przeprowadzone w 2010 roku. „Motywacja wewnętrzna okazała się być jednym z najważniejszych czynników wpływających na chęć uczestników do dalszego korzystania z e-learningu.” Na podstawowe czynniki decydujące o zaangażowaniu uczestnika w szkoleniu e-learning wskazują autorzy badania DSD: Aleksandra Mykowska i Karol Wolski. Są to:
1. Ocena cech e-learningu. Szczególną wagę odgrywa tu atrakcyjność szkolenia. Mowa tu o wprowadzeniu wątków fabularnych, elementów komediowych, animacji, postaci rysunkowych i tym podobnych.
2. Ocena przydatności kursu. Informacje przekazywane poprzez e-learning powinny być praktyczne i mieć zastosowanie w codziennym życiu zawodowym uczestników szkolenia. Prezentowane treści powinny być merytorycznie dostosowane do konkretnej grupy użytkowników, a także łatwe do zastosowania w praktyce. Należy zatem unikać „suchych faktów”, a także zawierać w szkoleniu treści oparte na przykładach zaczerpniętych z życia firm, tzw. case study.
3. Spostrzegana autonomia. Motywacja wewnętrzna kształtowana jest w dużej mierze poprzez poczucie możliwości dokonania wyboru i posiadania wpływu na proces szkolenia. Należy zatem dać uczestnikowi szkolenia możliwość wyboru ścieżki szkoleniowej, kolejności poszczególnych zadań i modułów oraz czasu pracy z platformą.
4. Spostrzegana łatwość korzystania. Niezwykle istotne jest, aby e-learning był przyjazny użytkownikowi, działał poprawnie i nie zawierał elementów, które utrudniałyby wykonywanie prostych czynności. Częstymi czynnikami demotywującymi są problemy z zalogowaniem się, błędy techniczne i brak logicznych przejść pomiędzy kolejnymi modułami (lekcjami). Szkolenie powinno być skonstruowane w sposób jasny i intuicyjny.
Źródło: Badania na temat motywacji w szkoleniach e-learningowych. Raport 2010. Dom Szkoleń i Doradztwa.

Poza klasycznymi czynnikami odpowiadającymi za motywację, takimi jak pozytywne wzmocnienia, istotne okazują się więc także jakość wykonania szkolenia i umiejętność wciągnięcia użytkownika w wątek szkoleniowy. Projektanci szkoleń e-lerningowych coraz większą uwagę zwracają na dostarczanie bodźców emocjonalnych, gdyż to emocje są jednym z istotnych składników motywacji do uczenia się. Doskonały efekt przynosi także stosowanie gier i wprowadzanie elementów rywalizacji do szkoleń on-line. Przede wszystkim jednak szkolenie musi mieć jasny i konkretny cel, którego osiągnięcie przez uczestnika samo w sobie bedzie pożądaną i oczekiwaną gratyfikacją.

Komentarze i opinie »